Tehlike ve İşletilebilme Çalışması Metodolojisi(HAZOP)

Tehlike ve İşletilebilme Çalışması Metodolojisi(HAZOP)

HAZOP Tehlike ve İşletilebilme Çalışması Metodolojisi (Hazard and Operability Studies) Kimya endüstrisi tarafından, özel tehlike potansiyellerini göz önüne alarak ilk defa İngiliz Kimya şirketi ICI (Imperial Chemical Industries) tarafından 1964’de “Kritik Sorgu Tekniği” olarak tasarlanmıştır. HAZOP analizi bir sistemin operasyonel yönlerini ve tehlikelerini tanımlamak için kullanılan bir teknik olup, oldukça organize ve metodik bir süreçtir. Fabrika […]

HAZOP Tehlike ve İşletilebilme Çalışması Metodolojisi (Hazard and Operability Studies) Kimya endüstrisi tarafından, özel tehlike potansiyellerini göz önüne alarak ilk defa İngiliz Kimya şirketi ICI (Imperial Chemical Industries) tarafından 1964’de “Kritik Sorgu Tekniği” olarak tasarlanmıştır. HAZOP analizi bir sistemin operasyonel yönlerini ve tehlikelerini tanımlamak için kullanılan bir teknik olup, oldukça organize ve metodik bir süreçtir. Fabrika akım şemalarına dayanan yöntemin ilk gelişimi, tekniğin büyük, sürekli ve tek akış (single-stream) fabrikalara uygulanması esnasında ortaya çıkmış ve bu teknik yaygın olarak kullanılmıştır.  HAZOP takım liderinin öncülüğünde bir beyin fırtınası dâhilinde farklı disiplinlerden oluşan uzmanlarından oluşan bir takım tarafından gerçekleştirilir ve değerlendirilir. HAZOP tekniği, birçok endüstriyel tesisteki normal işletme koşullarından sapmaları tespit etmek amacıyla büyük bir kullanım alanına sahip olmuştur.

HAZOP ne zaman kullanılır?

Her bir prosesin özel hataları ve tasarımında ihmal edilen parçaları için  

araştırılma yapılmasına ihtiyaç vardır. Bu durum göz önüne alınarak HAZOP çalışması değişik durumlarda yapılır.

1.      Prosesin planlama aşamasında,

2.      Tasarım ve inşa aşamasından önce,

3.      Sistem çalışmaya başlamadan önce,

4.     Mevcut işleyen bir prosesteki tüm sistem ve ekipmanlara uygulandıktan sonra her 5 yılda bir yapılır.

HAZOP Takımı Kimlerden Oluşur?

Analiz çok disiplinli bir takım tarafından gerçekleştirilmelidir ve bir takım lideri tarafından yönetilmelidir. HAZOP takımı aşağıda belirtilen çalışma gurubundan oluşur.

·         Fabrikanın işveren vekili,

·         Fabrika müdürü,

·         İş Sağlığı ve Güvenliği Mühendis veya teknik elemanı,

·         İşletme (Proses) Mühendisi,

·         Sistem ve Otomasyon Mühendisleri,

·         Elektrik Mühendislerinden oluşur.

Tehlike ve İşletilebilirlik Çalışması İlkeleri Nelerdir?

HAZOP çalışması, belirli anahtar ve kılavuz kelimeler kullanarak yapılan sistemli bir beyin fırtınası çalışmasıdır. Çalışmaya katılanlara, belli bir yapıda sorular sorulup, bu olayların olması veya olmaması halinde ne gibi sonuçların ortaya çıkacağı sorulur. Anahtar kelimeler, dizayn parametreleri ve tablolar kullanılır. Proses denetimine yardımcı olmak maksadıyla, tehlikeli sapmaları normal değerlerle karşılaştırmak maksadıyla anahtar kelimeler kullanılır, bu grup “Fazla “, “Az”, “Hiç” vb. gibi kelimeleri içerir. Bu anahtar kelimeler basınç, sıcaklık, akış vb. gibi parametrelerin (kılavuz kelimeler) durumlarını nitelemek için kullanılır. Her bir durumda analist, sebepler, sonuçlar, belirleme metotları ve düzeltici hareketler (yatıştırma ölçüsü) ile tanımlama yapar.

HAZOP Çalışması Uygulama Adımları;

I. Adım: Hazırlık

HAZOP uygulanırken öncelikle bir proses veya operasyonun bir adımı seçilir, yada proses veya operasyonda çalışanların doldurduğu “Tehlike ve İşletilebilme Çalışması Formu” nda belirtilen adım için değerlendirme yapılır. Proses değişik parçalara bölünür, sürekli bir süreç durumunda, tanklara, pompalara, valflere, bağlı borulara, vb. parçalara bölünür ve analiz daha sonra her bir birime ayrı ayrı uygulanır.

II.Adım: Tehlikeli Sapmaların Belirlenmesi

HAZOP Takımı, değerlendirmeye başlamadan önce yapılan çalışmanın amacını açıklar ve prosesin veya operasyonun bir sürecini seçer. Öncelikle prosesin veya operasyon adımının bir değişkenini seçer ve anahtar kelimeleri belirler. Kılavuz kelimeler kullanılarak anlamlı bir “Tehlikeli Sapma” belirlenir.

III. Adım: Neden Araştırması

Tanımlanan sapma için neden araştırması ve paralel olarak sonuç araştırması yapılır. Belirlenen tehlikeli sapma için HAZOP takımı tarafından muhtemel nedenlerin listesi hazırlanır, bu aşamada takımın tecrübesi ve liderin önderliği önem kazanır.

IV. Adım: Sonuç Araştırması

Tehlikeli sapmanın sonuçları dikkatle gözden geçirilerek, sapmanın oluşmasını önleyici koruyucu önlemler tanımlanır.

V. Adım: Sonuçların İncelenmesi

Kılavuzda belirtilen kriterlere göre tespit edilen risklerin önem dereceleri belirlenir ve önlemlerin alınmasından sonra kalan riskin kabul edilebilir olup olmadığına karar verilir. Tehlikeli Sapma ya da birimin çalışmamasından dolayı oluşabilecek en kötü potansiyel sonucun etkisinin derecesinin ölçümünü sağlayabilecek bir sınıflandırma sağlanmalıdır.

HAZOP Avantajları;

  • Disiplinli, esnek ve sistematiktir.
  • Bir sistemin, prosedürün veya prosesin sistemli bir şekilde ve baştan aşağı kontrol edilmesine olanak sağlar.
  •  Risk düzeltme aksiyonları ve çözümleri üretir.
  •  Kimya endüstrisi için idealdir.
  •  Acil durum planı oluşturmak isteyen şirketler kullanabilir.
  •  Uygulanabilir ve işlem akışı hakkında çok detaylı bilgi sağlar.
  • Teknolojik proseslerde çevresel risk değerlendirilmesinde kullanılabilir.

HAZOP Dezavantajları;

  • Yüksek tecrübe ve takım üyelerinin yüksek performansı gerekir.
  • Çok fazla katılım gerektirir.
  • Deneyimlerin paylaşılması zordur.
  • Uzun ve zor bir metottur.
  • Zorlu özgün varsayımlar yerine detaylı çözümlere odaklanabilir
  • Detaylı çalışma düzeyi ortamı oluşturmak gerekir.
  • Çok fazla doküman ihtiyacı gereklidir.

Kullanım Alanları Nerelerdir?

  1. ·                Kimya Endüstrisi
  2. ·                Mekanik ve Elektronik Sistemler
  3. ·                Software Sistemler
  4. ·                Endüstriyel İnşaat Yapı Türleri
  5. ·                Kimyasal Bileşen Fabrikalarında vs. kullanım alanları mevcuttur.

Sosyal Medyada Paylaşın:

BİRDE BUNLARA BAKIN

Düşüncelerinizi bizimle paylaşırmısınız ?

Bot Kontrolü cevabı Rakamla Yazınız *

  • ÇOK OKUNAN
  • YENİ
  • YORUM
  • ÇOK OKUNAN
  • YENİ
  • YORUM
DMCA.com Protection Status Eğitim ve Ögretim Eğitim ve Ögretim